Skip to content

Schuttersdoelen

Officieren en schutters kwamen in de schuttersdoelen bij elkaar. Hier vergaderden en verpoosden zij zich. Een schuttersgebouw bevatte op zijn minst een grote schutterszaal, een kleinere zaal voor de officieren en een gelagkamer. 

  • De 18e eeuwse reglementen hebben het regelmatig over de Adelborstkamer , in het reglement uit 1678 wordt gesproken over de Daendrigts kamer. Vermoedelijk wordt in alle gevallen hiermee de schutterszaal bedoeld. In welke gebouw deze kamer of zaal was ingericht is niet duidelijk.
  • Dat er in de Adelborstkamer werd overnacht is af te leiden uit de reglementen en notities over de aankoop van materialen en kussens om slaapplaatsen te creëren
  • Uit de beschikbare 17e en 18e-eeuwse reglementen blijkt dat parades en het wachtlopen aan de achterkant van het Raadhuis (de Voorstraat) startten. Wellicht hadden de schutters hier de beschikking over vergaderruimtes  in het raadhuis en misschien ook een schutterszaal en werd herberg Benthem gebruikt voor de minder formele bijeenkomsten.
    • De meest concrete aanwijzing  voor een schuttersdoelen betreft het pand aan de Noorderhaven 88, naast het raadhuis op de hoek Noorderhaven / Raadhuissteeg. Op een schilderij van N. Baur uit 1788 is op de voorgevel van dit gebouw een bord met het opschrift Schuttersdoel te zien. Uit onroerend goed gegevens blijkt echter dat het pand altijd in particuliere handen geweest is.  Zie verder: schuttersdoel aan de Noorderhaven

  • In het reglement uit 1678 wordt logement ‘Daendrich’ genoemd als plaats waar de schutters samenkwamen. Het is onbekend waar dit logement lag. Aan de Voorstraat 21 lag een Huis Dantzich, een naam die erop lijkt. Maar uit onroerend goed transacties is niet af te leiden dat dit ooit een herberg geweest is en de naam Dantzich kan gezien de veelvuldige contacten van Harlingen met plaatsen overzee ook heel goed op Danzig (Gdansk) duiden. Pas in 1730 werd het ‘nieuwe raadhuis’ gebouwd. Dat men in 1678 op een andere locatie bij elkaar kwam ligt dus voor de hand.

    Transcript (reglement 1678): De wachtmeester zal zich alle dagen ‘s avonds na het eerste klokluiden voor het Daendrigts logement vervoegen om naar oude gewoonte de wacht op te lezen, of te laten lezen, en bij afwezigheid van de hoofdwacht de wacht op te voeren op straffe van 6 stuivers per overtreding

Een schuttersdoel gaf eigenlijk altijd direct toegang tot het Doelenterrein. Daardoor lijkt het onwaarschijnlijk dat het gebouw aan de Noorderhaven of Voorstraat gelegen was. Er zijn tot nu toe 2 mogelijke locaties van een Doelenterrein bekend. Bij de voormalige Apothekers hof en bij de Bildtpoort. Ziedoelenterrein